روش ونکوور از رایجترین شیوههای رفرنسدهی در انجام مقاله پزشکی، انجام مقاله پرستاری، حوزه های زیستی و رشتههای مرتبط است. این سبک در سال 1978 توسط گروهی از سردبیران مجله پزشکی معرفی شد و هدف آن ایجاد یک استاندارد ساده و منظم برای ارجاعدهی در متون علمی بود. سبک ونکوور به دلیل سادگی، کاربرد گسترده و امکان پیگیری راحت منابع از استانداردهای اصلی رفرنسدهی در مقالات علمی، پایاننامهها و کتابهای تخصصی است. در ادامه نحوه رفرنس دهی ونکوور را بررسی میکنیم.
ویژگیهای سبک ونکوور
ویژگی برجسته نحوه رفرنس دهی ونکوور، استفاده از سیستم عددی متوالی است. منابع در متن مقاله با شماره مشخص میگردند و همان شماره در فهرست منابع تکرار میشود. شمارهها به ترتیب ذکر منابع در متن اختصاص داده میشوند و براساس حروف الفبا مشخص نمیگردند. این ویژگی سبب میشود حتی اگر یک منبع چند بار در متن ارجاع داده شود، همان شماره اولیه دوباره استفاده شود و نیاز به شمارهگذاری مجدد نباشد. بهعلاوه استفاده از شمارهها بهجای نام نویسنده باعث میشود متن شلوغ نشده و خواننده راحتتر مسیر منابع را دنبال کند.
ارجاع درون متن
ارجاع درون متن در نحوه رفرنس دهی ونکوور بسیار ساده و کاربردی است. اولین باری که به منبعی اشاره میکنید، عددی به آن اختصاص میدهید و این عدد را در پرانتز یا به صورت بالانویس درج مینمایید. اگر چند منبع همزمان استفاده شوند، اعداد با کاما جدا میگردند و اگر پشت سر هم باشند، از خط فاصله برای نشان دادن بازه استفاده میشود. در صورت نقلقول مستقیم، شماره صفحه نیز باید ذکر گردد تا خواننده بتواند بخش مورد نظر را در منبع اصلی پیدا کند. یک مثال ارجاع درون متن عبارتند از:
*مطالعات اخیر نشان دادهاند که خواب کافی تاثیر مهمی روی حافظه دارد (3,5). تحقیقات دیگر نیز نشان میدهند که کمبود خواب میتواند عملکرد شناختی و یادگیری را کاهش دهد (7-9).
فهرست منابع
فهرست منابع در انتهای مقاله با عنوان References آورده میشوند. ترتیب منابع باید براساس شمارهای که در متن اختصاص داده شده است، باشد. نام نویسندگان به صورت نام خانوادگی و سپس حروف اول نام کوچک نوشته میشود. اگر تعداد نویسندگان بیشاز 6 نفر باشند، 6 نفر نخست ذکر میگردند و بعد از آن عبارت عبارت et al. آورده میشود. عنوان مقاله به صورت ساده و بدون حرف بزرگ اضافی نوشته میشود و عنوان ژورنال باید به شکل اختصاری PubMed درج گردد. اطلاعات انتشار شامل سال، شماره جلد، شماره انتشار و صفحات است و در صورت وجود DOI یا URL باید اضافه شود.
قالبها و مثالهای کاربردی سبک ونکوور
برای آنکه با نحوه رفرنس دهی ونکوور آشنا شوید، به قالبهای زیر دقت کنید.
- در ارجاع به مقالات چاپشده مجلات علمی، ابتدا نام خانوادگی و حروف اول نام نویسندگان نوشته میشود. سپس عنوان مقاله، نام مجله بهصورت اختصاری، سال انتشار، شماره جلد، شماره نشریه در پرانتز و در نهایت شماره صفحات ذکر میشود. ما این کار را در خدمات چاپ مقاله isi و انجام مقاله isi بصورت رایگان برای شما انجام می دهیم.
Smith J, Brown P. Effects of sleep on memory. J Clin Psychol. 2020;15(3):123-9.
- برای کتابها، پس از نام نویسندگان، عنوان کامل کتاب آورده میشود. سپس شماره ویرایش (در صورت وجود) درج میگردد. محل انتشار، ناشر و سال انتشار نیز ذکر میشوند.
Murray R, Rosenthal K. Medical microbiology. 9th ed. Philadelphia: Elsevier; 2021.
- وقتی به یک فصل خاص از کتاب چندبخشی ارجاع میدهید، ابتدا نویسنده فصل ذکر میشود. سپس عنوان فصل، نام ویراستار کتاب، عنوان کتاب، شماره ویرایش، محل انتشار، ناشر، سال انتشار و شماره صفحات فصل مورد نظر درج میگردد.
Taylor A. Nutrition in pregnancy. In: Brown L, editor. Modern nutrition. 3rd ed. New York: Springer; 2019. p. 45-67.
- منابع اینترنتی نیز در سبک ونکوور قالب خاص خود را دارند. پساز نام سازمان یا نویسنده، عنوان صفحه یا مطلب درج میشود. سپس عبارت [Internet] برای مشخص کردن نوع منبع میآید. سال انتشار (یا آخرین بهروزرسانی)، تاریخ دسترسی (cited) و در پایان نشانی اینترنتی (URL) ذکر میشود.
World Health Organization. Obesity and overweight [Internet]. 2022 [cited 2023 Jan 15 Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/obesity-and-overweight
اشتباهات رایج در رفرنس دهی ونکوور
ازجمله اشتباهات رایج نحوه رفرنس دهی ونکوور که کارشناسان تیم انجام مقاله طبق تجربه آن را پیدا کرده اند، درج شماره اشتباه یا ترتیب اشتباه منابع در متن است. بسیاری از نویسندگان به جای استفاده از شماره، نام نویسنده را درج میکنند که با سبک ونکوور همخوانی ندارد. از دیگر اشتباهات، فراموش کردن درج صفحه در نقلقول مستقیم و عدم استفاده از DOI یا URL برای منابع آنلاین، است. این اقدام باعث کاهش اعتبار علمی مقاله میشود.
مقایسه رفرنس دهی ونکوور با سبکهای دیگر
سبک ونکوور در مقایسه با سبک APA که نام خانوادگی و سال انتشار را در متن میآورد، کوتاهتر و مرتبتر است. در سبک ارجاعدهی MLA نیز نام نویسنده و شماره صفحه درج میشود، اما در ونکوور فقط شماره در متن آمده و اطلاعات کامل در فهرست منابع موجود است. این ویژگی در مقالات طولانی با تعداد منابع زیاد، کار را ساده میکند و باعث مرتب شدن متن میشود.
برای آشنایی با سایر سبک ها مقالات زیر را مطالعه کنید:
مزایا و نکات مهم در رفرنس دهی ونکوور
استفاده از نحوه رفرنس دهی ونکوور دارای چند مزیت کلی مهم است که عبارتند از:
- نخست، سادگی و وضوح آن باعث میشود متن مقاله شلوغ نشود و خواننده بتواند مسیر منابع را بهراحتی دنبال کند.
- دوم، بسیاری از مجلات معتبر پزشکی این سبک را میپذیرند، بنابراین رعایت دقیق آن شانس پذیرش مقاله را افزایش میدهد.
- سوم، نرمافزارهای مدیریت منابع علمی مانند EndNote و Mendeley قالب ونکوور را به طور پیشفرض پشتیبانی میکنند و نویسنده میتواند با چند کلیک ساده ارجاعات خود را مدیریت کند.
- این سبک در پایاننامهها و گزارشهای پژوهشی کاربرد زیادی دارد و باعث نظم و انسجام متن میشود.
جمعبندی مطالب و کلام پایانی
روش ونکوور دارای ساختار سادهای بوده و نظم دقیقی دارد. این سبک ارجاعدهی از شمارههای متوالی بهره میبرد و از پراستفادهترین سبکهای رفرنسدهی در علوم پزشکی و رشتههای مرتبط است. رعایت اصول نحوه رفرنس دهی ونکوور ازجمله درج شمارههای صحیح، ترتیب مناسب فهرست منابع، استفاده از اختصارات استاندارد ژورنالها و درج DOI یا URL در منابع آنلاین، باعث میشود مقاله علمی، معتبر و استاندارد ارائه گرددد. رعایت دقیق سبک ونکوور باعث افزایش اعتبار علمی پژوهش میشود و به خواننده کمک میکند منابع را به راحتی دنبال نماید.