سرقت ادبی یا Plagiarism از مسائل مهم دنیای آموزش، پژوهش و تولید محتوا بوده که به دلیل گسترش اینترنت و دسترسی آسان به منابع بیشاز گذشته مورد توجه قرار گرفته است. در سادهترین تعریف سرقت ادبی ادبی یعنی استفاده از ایدهها، متنها، دادهها یا آثار دیگران بدون ذکر منابع مناسب و ارائه آن به عنوان کار خود. این عمل نه تنها از نظر اخلاقی ناپسند است بلکه در بسیاری از کشورها عواقب حقوقی نیز به دنبال دارد.
موضوع سرقت ادبی تنها محدود به متون دانشگاهی یا علمی نیست بلکه در حوزههای مختلفی مانند روزنامهنگاری، ادبیات، هنر، موسیقی و حتی تولید محتوا برای وب نیز دیده میشود. در حقیقت هر جا که ایده یا اثری خلق گردد، امکان سواستفاده و نسبت دادن آن به غیر از صاحب اصلی وجود دارد. به همین دلیل شناخت دقیق مفهوم سرقت ادبی، انواع آن، پیامدها و راههای جلوگیری از آن میتواند سبب ارتقا کیفیت پژوهشها و آثار علمی گردد. در ادامه بیان میکنیم انواع سرقت ادبی چیست.
تعریف سرقت ادبی
سرقت ادبی در اصل به معنای تصاحب غیرقانونی یا یک غیراخلاقی یک اثر فکری است. به بیان دیگر فردی بدون کسب اجازه یا ذکر نام نویسنده یا خالق اثر بخشی یا قسمتی از اثر او را در کار خود استفاده میکند. این تعریف شامل کپیبرداری مستقیم از متن یا تصویر شده و شامل بازنویسی یا تغییر جزئی محتوا بدون ذکر منبع نیز میگردد.
در فرهنگهای علمی غربی، سرقت ادبی به نوعی تقلب علمی نیز شناخته میشود و در دانشگاهها و موسسات تحقیقاتی، قوانین سختگیرانهای برای مقابله با آن وجود دارد. حتی اگر فردی سهوا منبعی را ذکر نکند، مرتکب سرقت علمی غیرعمدی میشود که باز هم مسئولیت اخلاقی و گاها قانونی را به دنبال دارد. در فضای آکادمیک سرقت ادبی اعتبار پژوهشگر را خدشهدار میکند و باعث لغو مدرک و حتی پیگرد قانونی میشود. در حوزه ادبیات و هنر نیز این عمل باعث از بین رفتن اعتماد عمومی و بی اعتباری خالق اثر میگردد.
انواع سرقت ادبی چیست
Plagiarism در دستههای مختلفی تقسیم میشوند که در ادامه برخی از آنها را بررسی خواهیم کرد.
- کپی مستقیم: در این حالت فرد بخش یا کل متن منبعی را بدون هیچ گونه تغییر در کار خود استفاده میکند. این روش سرقت ادبی شایعترین و واضحترین شکل سرقت است.
- بازنویسی بدون منبع: گاها فرد به جای کپی مستقیم، متن را با تغییرات جزئی بازنویسی مینماید و منبع اصلی را ذکر نمیکند. این روش نیز نوعی سرقت ادبی محسوب میشود زیرا ایده یا ساختار از نویسنده دیگری گرفته شده است.
- سرقت از خود: این شکل زمانی رخ میدهد که نویسنده بخشی از آثار قبلی خود را در یک کار جدید بدون ارجاع یا توضیح استفاده میکند. اگرچه نویسنده اصلی خودش است اما از نظر علمی این کار غیراخلاقی محسوب میشود.
- سرقت ایده یا ساختار: گاها فرد بدون کپی کردن کلمات، ایده یا ساختار تحقیق دیگری را به کار میگیرد. برای مثال اگر کسی موضوع یا روش پژوهش فرد دیگری را عینا تکرار کرده و به منبع اشاره نکند، سرقت ادبی مرتکب شده است.
سرقت ادبی از موضوعاتی است که دانشجویان هنگام سفارش مقاله از موسسات همیشه از این موضوع حراس دارند، ما در تیم انجام مقاله انواع مقالات علمی مانند انجام مقاله isi، انجام مقاله کنفرانسی، انجام مقاله مروری و … را با کمترین میزان سرقت علمی نگارش می کنیم.
دلایل بروز سرقت ادبی
از دلایل اصلی سرقت ادبی، فشارهای دانشگاهی یا شغلی است. بسیاری از دانشجویان و نویسندگان تحت فشار زمانی یا برای کسب نمره و امتیاز علمی بیشتر منابع دیگر را کپی میکنند. از سوی دیگر کمبود آگاهی در مورد قوانین ارجاع و شیوههای درست استناددهی نیز نقش مهمی دارد.
بسیاری از دانشجویان تازهکار نمیدانند که حتی ایده یا دادهای که به ظاهر بدیهی میرسد نیز در صورت گرفته شدن از یک منبع خاص، باید ذکر شوند. پیشرفت فناوری و دسترسی آسان به انبوهی از محتوا در فضای مهم مجازی نیز وسوسه کپی برداری را افزایش داده است. برخی از افراد تصور میکنند که با تغییر چند جمله یا کلمه میتوانند از تشخیص نرمافزارهای ضدسرقت ادبی در امان بمانند درحالی که این روش از نظر اخلاقی و علمی پذیرفته شده نیست.
پیامدها و عواقب سرقت ادبی چیست؟
پیامدهای Plagiarism گستردگی زیادی دارند و میتوانند هم جنبه فردی و هم اجتماعی داشته باشند. در سطح فردی اعتبار علمی و حرفهای شخص خلق خدشهدار میشود. بسیاری از دانشگاهها در صورت اثبات سرقت ادبی، مقاله یا پایاننامه دانشجو را باطل کرده و حتی مدرک تحصیلی او را لغو میکنند. در حوزه نشر و رسانه سرقت ادبی میتواند به شکایت قانونی، پرداخت خسارت و ممنوعیت انتشار آثار منجر شود.
در کشورهای غربی مواردی وجود داشته که نویسندگان مشهور به دلیل سرقت ادبی مجبور به پرداختن جریمههای سنگین شدند. از نظر اجتماعی نیز این پدیده اعتماد عمومی به نظام علمی و فرهنگی را کاهش می هد. اگر افراد احساس کنند که آثار منتشر شده نتیجه تلاش اصیل نویسندگان نیست، به مرور اعتماد به پژوهشگران، رسانهها و نهادهای آموزشی کاهش مییابد.
راههای پیشگیری از سرقت ادبی
برای پیشگیری از Plagiarism، نخستین قدم آگاهی و آموزش است. باید دانشجویان و نویسندگان یاد بگیرند که چگونه منابع را به درستی ارجاع دهند و از شیوههای استاندارد ارجاعدهی مانند مانند APA، MLA یا شیکاگو بهره ببرند. ابزارهای آنلاین نیز نقش مهمی دارند. نرمافزارهایی مانند Turnitin و iThenticate میتوانند میزان شباهت متن با منابع موجود در پایگاههای داده را بررسی کرده و احتمال سرقت ادبی را نشان دهند.
استفاده منظم از این ابزارها در دانشگاهها رواج زیادی دارد. راهکار دیگر تمرین مهارتهای بازنویسی و خلاصهنویسی است. نویسندگان باید بتوانند مفاهیم را به زبان خود بیان کنند و همزمان منبع را نیز ذکر نمایند. علاوهبر این موارد تقویت فرهنگ صداقت علمی و اخلاق پژوهشی در محیطهای آموزشی نیز میتواند انگیزه ارتکاب سرقت ادبی را کاهش دهد.
برای یادگیری نحوه رفرنس دهی حتما مقالات زیر را مطالعه کنید:
نتیجه گیری مطالب و کلام پایانی
در پاسخ به سوال سرقت ادبی چیست؟ باید بگوییم این پدیده در حقیقت نوعی نقض حقوق فکری و بیاحترامی به تلاش علمی و خلاقانهی دیگران است. سرقت ادبی زمانی رخ میدهد که فردی بدون ذکر منبع یا اجازه، ایدهها، نوشتهها یا آثار شخص دیگری را به نام خود ارائه کند.
Plagiarism نه تنها آینده علمی و حرفهای افراد را تهدید میکند بلکه اعتبار نظامهای آموزشی و پژوهشی را نیز زیر سوال میبرد. آگاهی از انواع سرقت ادبی، پیامدهای آن و یادگیری روشهای پیشگیری میتواند سبب ایجاد محیطی سالم در عرصه آموزش و پرورش شود. در نهایت صداقت علمی و احترام به حقوق نویسندگان و پژوهشگران باید یک اصل اساسی در هر فعالیت فکری و فرهنگی باشد.
اگر مقاله ای دارید می توانید از طریق سایت های سمیم نور و یا تیم انجام مقاله درصد سرقت علمی مقاله را محاسبه کنید و در صورت بالا بودن آن را کاهش دهید.