APC در چاپ مقاله چیست؟ مزایا و معایب apc

انتشار مقاله علمی ازجمله مهم‌ترین ابزارهای انتقال دانش و یافته‌های پژوهشی است. در سال‌های اخیر با گسترش مجلات دسترسی آزاد موضوعی به نام APC پررنگ‌تر شده است. این عبارت به معنای هزینه پردازش مقاله یا هزینه انتشار مقاله است که پژوهشگران باید برای انتشار آثار خود در بسیاری از نشریات علمی آن را پرداخت کنند. در این مطلب مفهوم APC، دلایل دریافت آن و مزایا و معایب آن را بررسی خواهیم کرد. همراه ما باشید تا بیان کنیم APC در چاپ مقاله چیست؟

 APC چیست؟

 APC مخفف Article Processing Charge است. این هزینه توسط ناشران علمی از نویسندگان یا موسسات پژوهشی دریافت می‌گردند تا مقاله‌ها در یک مجله با دسترسی آزاد منتشر شوند. دسترسی آزاد یعنی مقاله پس از انتشار برای تمامی افراد در سراسر دنیا به‌صورت رایگان قابل مطالعه، دانلود و استناد خواهد بود. برای استفاده از این مقالات به خرید اشتراک یا پرداخت هزینه جداگانه نیاز نیست. برخلاف مجلات سنتی که درآمدشان از طریق فروش اشتراک به دانشگاه‌ها و کتابخانه‌ها تامین می‌گردد، مجلات دسترسی آزاد هزینه خود را با دریافت APC از نویسندگان تامین می‌کنند. به همین دلیل APC به نوعی جایگزین مدل اشتراکی است.

برای آشنایی با مجلات دسترسی آزاد و محدود مقالات مجلات اپن اکسس چیست و مقاله Close Access چیست را مطالعه کنید.

چرا ناشران APC دریافت می‌کنند؟

انتشار یک مقاله علمی به معنی چاپ آن روی کاغذ یا بارگذاری در یک وب سایت نیست. فرآیندهای مختلفی در پشت صحنه انجام می‌شود که همه آن‌ها هزینه‌بر هستند. هزینه APC صرف انجام این موارد می‌گردد.

• داوری علمی: مقالات علمی پیش از چاپ باید توسط داوران و متخصص بررسی گردند. این فرآیند به مدیریت، هماهنگی و پشتیبانی اداری نیاز دارد.
• ویرایش و آماده‌سازی متن: این مرحله شامل ویرایش نگارشی علمی، قالب‌بندی، طراحی نمودارها و آماده‌سازی نسخه نهایی برای انتشار است.
• زیرساخت فنی و دید دیجیتال: ناشران باید هزینه میزبانی وب سایت، امنیت سرور، نگهداری پایگاه داده‌ها و دسترسی‌پذیری آنلاین را بپردازند.
• پشتیبانی بلند مدت: حفظ مقالات در پایگاه‌های علمی، ایجاد DOI، نمایه‌سازی در موتورهای جستجو و آرشیوسازی دیجیتال نیز هزینه خواهد داشت. اگر مقاله نحوه دریافت کد DOI مقاله را مطالعه کنید خواهید فهمید این مراحل چقدر زمان گیر است.

انواع مجلات و APC در چاپ مقاله چیست؟

APC در برخی از مدل‌های نشر اعمال می‌گردد. به طور کلی مجلات علمی به سه دسته زیر تقسیم می‌گردند.

• مجلات کاملا دسترسی آزاد: تمامی مقالات این نوع مجلات برای خوانندگان رایگان هستند. نویسندگان موظف هستند برای هر مقاله هزینه APC پرداخت کنند.
• مجلات هیبریدی: این مجلات به صورت سنتی مبتنی بر اشتراک هستند اما به نویسندگان اجازه می‌دهند با پرداخت APC مقاله خود را به صورت دسترسی آزاد منتشر کنند. این مدل گاها به انتقاد دوبار دریافت پول یا double dipping متهم می‌گردد زیرا ناشر هم از خوانندگان اشتراک می‌گیرد و هم از نویسنده APC دریافت می‌کند.
• مجلات سنتی اشتراکی: این مجلات معمولا APC دریافت نمی‌کنند و درآمدشان از اشتراک دانشگاه‌ها و کتابخانه‌ها است. دسترسی به این مقالات رایگان نخواهد بود.

مزایای APC در چاپ مقالات

 با وجود هزینه‌بر بودن APC مزایای مهمی برای پژوهشگران و جامعه علمی خواهد داشت که عبارتند از:

• افزایش دیده شدن مقاله: چون مقاله در دسترس عموم قرار می‌گیرد، تعداد خوانندگان و استنادها افزایش پیدا می‌کند.
• گسترش عدالت علمی: پژوهشگران، دانشجویان و عموم مردم بدون محدودیت مالی می‌توانند از نتایج علمی بهره‌مند شوند.
• پشتیبانی از انتشار پایدار: ناشر می‌تواند خدمات باکیفیت ‌ DOI، آرشیوسازی دیجیتال و انتشار سریع را ارائه دهد.
• ارتقای جایگاه نویسنده: مقالات دسترسی آزاد در فضای مجازی و شبکه‌های علمی بیشتر دیده می‌شوند.

معایب و انتقادات APC در چاپ مقاله چیست؟

 با وجود مزایا APC چالش‌های جدی را نیز به دنبال خواهد داشت که عبارتند از:

• هزینه بالا: در برخی مجلات معتبر APC می‌تواند بین ۱۵۰۰ تا ۵۰۰۰ یا حتی بیش‌تر باشد.
• نابرابری مالی: پژوهشگران کشورهای کم‌درآمد یا موسسات ضعیف نمی‌توانند این هزینه‌ها را پرداخت کنند. مسئله دوبار پول گرفتن: در مجلات هیبریدی ناشر هم از اشتراک و هم از APC درآمد دارد که جای انتقاد دارد.
• سواستفاده مجلات شکارچی: برخی ناشران جعلی با هدف دریافت APC مقالات بی‌کیفیت را بدون داوری منتشر می‌کنند.

 سیاست‌های معافیت و تخفیف

 برای رفع این مشکلات بسیاری از ناشران سیاست‌های حمایتی اتخاذ کردند که عبارتند از:

• معافیت کامل یا تخفیف برای کشورهای کم درآمد: ناشرانی مانند Springer و Elsevier برای نویسندگان کشورهای در حال توسعه تخفیف‌هایی ارائه می‌دهند. برای چاپ رایگان در الزویر به مقاله چاپ مقاله در الزویر مراجعه کنید.
• توافقات نهادی: برخی دانشگاه‌ها و موسسات پژوهشی با ناشران قراردادهایی دارند که بخش یا کل APC را پوشش می‌دهد.
• حمایت مالی از پروژه‌های پژوهشی: در بسیاری از طرح‌های بین‌المللی بخشی از بودجه تحقیقاتی به هزینه‌های انتشار اختصاص داده می‌شود.

اگر قصد چاپ مقاله را دارید و توانایی پرداخت APC را ندارید از طریق صفحه های چاپ مقاله isi و چاپ مقاله سفارش خود را در مجموعه ما ثبت کنید.

 وضعیت APC در ایران

 در ایران با توجه به محدودیت‌های ارزی و هزینه‌های بالای APC بسیاری از پژوهشگران با چالش‌های مالی روبرو هستند. برای این منظور برخی دانشگاه‌ها بودجه مشخصی برای APC در نظر می‌گیرند و پژوهشگران از بورسیه یا همکاری‌های بین‌المللی برای پوشش این هزینه بهره می‌برند. در برخی منابع فارسی توضیح داده شده است که APC از دغدغه‌های اصلی محققان ایرانی بوده و به حمایت موسسات پژوهشی مانند موسسه انجام مقاله نیاز است.

آنچه بیان شد…

در پاسخ به سوال APC در چاپ مقاله چیست؟ باید بگوییم APC یا هزینه پردازش مقاله از مفاهیم کلیدی در نشر علمی مدرن است. این هزینه به ناشران اجازه می‌دهد مقالات را در دسترس عموم قرار دهند و از مزایای دیده شدن بهره‌مند شوند. با این حال APC مشکلاتی مانند هزینه‌های سنگین و نابرابری علمی را نیز ایجاد می‌کند. انتخاب انتشار مقاله با یا بدون APC به هدف نویسنده، سیاست مجله و توان مالی پژوهشگر بستگی دارد. آگاهی از سیاست‌های تخفیف و حمایت مالی می‌تواند به محققان کمک کند بهترین تصمیم را بگیرند.